“Dis-enabling Spaces” is de naam van een tweejarig programma dat in januari 2021 van start ging en dat uit verschillende fasen bestond en waarbij talrijke medewerkers en deelnemers betrokken waren. Het programma had tot doel een protocol op te stellen dat culturele instellingen een kader biedt voor het omgaan met beschuldigingen van seksueel en gendergerelateerd geweld, en instrumenten te ontwikkelen om kunstruimtes en evenementenlocaties ongeschikt te maken voor roofzuchtig gedrag en verkrachtingscultuur. De geografische focus van de retraite was regionaal en hield voornamelijk rekening met de ervaringen van Arabische vrouwelijke kunstenaars in hun thuissteden en elders. Als uitgangspunt nodigde Mophradat meer dan 250 vrouwelijke kunstenaars uit die het de afgelopen vijf jaar heeft ondersteund, om hun ervaringen met seksueel geweld binnen kunstgemeenschappen te delen. Zo creëerde het een broodnodige ruimte voor deze beoefenaars om vrijuit over hun verhalen te spreken, gezamenlijk de structurele en systemische problemen waarmee zij worden geconfronteerd in kaart te brengen en hun behoeften ten aanzien van zowel culturele instellingen als gemeenschappen te verwoorden. Hiermee streeft Mophradat ernaar de machtsverhoudingen in de aanpak van deze kwesties te herverdelen door ruimte te bieden aan deze kunstenaars en culturele beoefenaars zelf om het voortouw te nemen in het informeren van het discours over seksueel geweld en mechanismen te ontwikkelen om de problemen die hun praktijk en leven bedreigen te bestrijden op een manier die specifiek is voor en effectief is binnen hun eigen context.
Bij het onderzoek waren professionals betrokken met expertise op het gebied van ondersteuning van slachtoffers, transformatieve rechtvaardigheid, feministische en queer-bewegingen, geweldloze communicatie en het creëren van veilige(re) ruimtes. Daarnaast werden de stemmen en ervaringen van meer dan 120 vrouwelijke kunstenaars uit de Arabische wereld meegenomen om deze kwesties te helpen doorgronden. Het begon met een reeks online workshops over seksueel misbruik in de kunstwereld:
Workshop #1 Egypte: 7 mei 2021, geleid door Marina Samir en Nana Abuelsoud
Workshop #2 Libanon: 7 mei 2021, geleid door Lujain Joand Nur Turkmani
Workshop #3 Jordanië en Palestina: 8 mei 2021, onder leiding van Bekriah Mawasi en Mona Benyamin
Workshop #4 Tunesië en Marokko: 8 mei 2021, onder leiding van Anissa Troudi en Azza Chaabouni
Als tweede stap werd een werkgroep opgericht, bestaande uit Adam HajYahia, Azza Chaabouni, Maya Ammar en Noha El Ostaz, die in juni 2021 een eerste conceptprotocol opstelde op basis van de verslagen van de workshopbegeleiders, diverse bijeenkomsten met feministische groeperingen en hun eigen gezamenlijke besprekingen.
Op 11 en 12 januari 2022 vond een afsluitende retraite plaats, waaraan werd deelgenomen door Adam HajYahia, Habiba Effat, Marnie Slater, Naira Antoun en Salma El Tarzi, naast Karim Kattan, Krystel Khoury, Mai Abu ElDahab en Mare Spanoudaki uit het team van Mophradat. Ahmed Medhat, Marina Samir en Nana Abuelsoud leverden de aantekeningen en gedachten die in deze publicatie zijn opgenomen om de gesprekken te ondersteunen. Het project stond onder leiding van Habiba Effat en Salma El Tarzi.
Dit proces, met zijn vele bijdragen en stappen, heeft geleid tot de publicatie van *Can We Rule It Out? Collective ideas for keeping sexual abuse out of art spaces*. Het boek is een verzameling van teksten, overpeinzingen, vragen en documenten die lezers, collega’s en zusterorganisaties uitnodigt om deel te nemen aan moeilijke en vaak beladen discussies over seksueel misbruik in kunstruimtes. Het is bedoeld als bijdrage aan het werk dat al is verricht en als wegwijzer naar wat er nog moet gebeuren.
Het boek is nu verkrijgbaar in gedrukte vorm (AR/EN) en digitaal (AR/EN/FR), met bijdragen van Adam HajYahia, Ahmed Medhat, Habiba Effat, Karim Kattan, Mai Abu ElDahab, Marina Samir, Marnie Slater, Naira Antoun, Nana Abuelsoud, Sahar Mandour en Salma El Tarzi, met vertalingen van Shahd Issawi, Solène Jabaud en Yasmine Haj. Je kunt het gedrukte exemplaar voor 10 euro (+ verzendkosten) kopen via onze online bibliotheek of het hier gratis downloaden.
Bepaalde onderdelen van het programma „Dis-enabling Spaces“ zijn ontwikkeld in het kader van het project „Distinct Voices“, dat gedeeltelijk werd gefinancierd door het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken, terwijl andere onderdelen werden ondersteund door de European Cultural Foundation en International Media Support, en werden gerealiseerd in samenwerking met de Allianz Kulturstiftung.